Milislerin Irak’daki İlerleyişi Türkiye İçin Ekonomik ve Güvenlik Açıdan Sorun Oluşturuyor

Milislerin Irak’daki İlerleyişi Türkiye İçin Ekonomik ve Güvenlik Açıdan Sorun Oluşturuyor

348
0
PAYLAŞ
Işid

Irak’ta Sünni militanların ilerleyişi Türkiye’nin önemli ticaret yollarını tehdit ediyor ve Ortadoğu politikalarını yeniden yapılandırmaya zorluyor. Bu durum, aynı zamanda Türkiye’nin iç güvenliği tehlikeye düşürüyor ve iki güney komşusunu genişleyen bir İslamcı ayaklanmayla karşı karşıya bırakıyor.

Irak Şam İslam Devleti (IŞİD) militanları bu hafta başlarında Türk sınırına 110 kilometre olan Musul ve Bağdat’ı işgal ederek Şii Müslüman hükümeti Bağdat’ın güneyine doğru sıkıştırdı.

Onların; Türkiye’nin ikinci büyük ihracat pazarında ve en büyük petrol tedarikçisindeki hızlı yayılmaları Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ı zor durumda bıraktı.

Analistlerin IŞİD’in Türkiye sınırına herhangi bir müdahalesinin sınır boyunca dizilmiş Türk kuvvetleri tarafından uzaklaştırılacağına olan inancına rağmen, finansal piyasaların cesareti kırıldı.Hisse senetlerinin, tahvillerin ve temerrüde karşı Türk borçlarının sigorta maaliyeti de değişken olmasına rağmen, Türk lirası dolar karşısında son altı haftanın en düşük noktasına geriledi.

Türk yetkililer, alışıldık durumun aksine Erdoğan Irak’daki olaylarla ilgili çok az toplumsal yorum yaptı dedi. Türk hükümeti ilk önceliğinin Musul’u ele geçirilen IŞİD tarafından kaçırılan diplomatlar, özel kuvvetler asker ve çocuklar dahil 80 Türk’ün, güvenli bir şekilde serbest bırakılmasını sağlamak olduğunu söyledi.

Erdoğan Cuma günü Karadeniz şehri olan Rize’deki mitinginde “Biz bu durumu yakından takip ediyoruz ve vatandaşlarımızı geri almak için tüm çabamızla uğraşıyoruz” dedi. Ayrıca rehineler arasında yer alan Musul’un Türkiye Başkonsolosu ile konuştuklarını söyledi.

Fakat gelişmeler Türkiye’nin Ortadoğu politikasının kargaşa içinde olduğu eleştirilerini bir anlamda güçlendirdi. 30 yıldır Türk dış politikası hakkında incelemelerde bulunan Hürriyet Daily News köşe yazarı Semih İdiz “Birkaç yıl önce Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, Türkiye’nin rızası olmadan Ortadoğu’da bir yaprağın bile kımıldayamayacağını iddia ediyordu.Bugün orman yangını çok ilerledi ve tüm Ankara’nın yapabildiği ona bakmak” dedi.

Erdoğan’ın Ağustos seçimlerinde cumhurbaşkanı olması durumunda gelecek başbakan olarak gösterilen Davutoğlu, deklare ettiği “komşularla sıfır problem” politikasının son birkaç yıldır çöktüğünü gördü.

Türkiye’nin Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’ın hızla güç kaybedeceği varsayımı büyük bir yanlış hesaplama içinde olunduğunu kanıtladı. Ayrıca Ankara, direnişçiler arasındaki köktendinci yapılanmanın tehditlerini küçümsedi ve direnişçilerin ve teçhizatlarının geçmesine izin verdiği açık sınır politikasını uyguladı.

Ana muhalefet lideri Kemal Kılıçdaroğlu Cuma günü Cumhuriyet gazetesi tarafından aktarılan demecinde “IŞİD’in elindeki silahlar Başbakan Recep Tayyip Erdoğan tarafından gönderilmiştir” dedi.

Hükümet defalarca Suriye’deki isyancıları silahlandırdığını ya da radikal İslamcıları desteklediğini yalanladı. Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç, bir basın toplantısında “Türkiye, bilinçli olarak IŞİD’e  insan, silah ve mali yardım mı gönderecek? Hayır. Kesinlikle hayır ve bütün dünya da bunu biliyor” dedi.

Ekonomik Sonuçlar

Irak, son yıllarda Almanya’dan sonra Türkiye’nin ikinci büyük ihracat pazarı haline geldi. Ankara geçen yıl Irak’a 12 milyar dolar ihracat yaptı. Türkiye ticari ilişkilerini çeşitlendirerek Avrupa’ya bağımlılıktan kurtulmaya çalışıyor.

Irak’a, çoğunlukla da ülkenin kuzeyindeki özerk Kürt yerleşim bölgesine yapılan ihracat, 2005 yılından bu yana çift haneli olarak artıyor. Bu, Türkiye’nin ekonomisinin en zayıf yönü olan, büyük cari borcunun nedeni olan ticaret açığının daraltılmasına yardımcı oldu.

Fakat ilişkiler Nuri el Maliki’nin Bağdat yönetimiyle gergin. Çünkü Türkiye’nin petrol ve toprak hakları konusunda federal hükümet ile kavgalı olan Kürdistan Bölgesiyle ilişkileri iyileşiyor.

Diplomatlar Ankara’nın sadece Bağdat’la değil aynı zamanda eşit olarak IŞİD tehdidi endişesi içinde olan İran ile de ilişkilerindeki buzları eritmek için efor sarfetmesi gerektiğini söylüyor.

Türk işletmeleri 135.000’e yakın Türk vatandaşının yaşadığı Irak’da çok aktif. Onların büyük çoğunluğu Türk toprakları ve IŞİD arasında bir tampon görevi gören  Musul’un kuzey ve güneyinde yaşıyor.

Risk araştırma firması Teneo’dan Wolfango Picolli “Dağlık alanlar peşmergeler tarafından kolayca savunulabilir. Herhangi büyük bir IŞİD militan grubu da sınır noktasında bulunan Türk askeri güçleri tarafından farkedilir” dedi.

Türkiye, vatandaşlarını Irak’dan uzaklaşmaları konusunda uyardı. Türk Hava Yolları vatandaşların ülkeden çıkışlarına yardımcı olmak için Bağdat ve Erbil’e ek sefer koydu.

Askeri Eylem

Ankara ABD’den sonra NATO askeri ittifak içinde ikinci büyük silahlı kuvvetlere sahip, ancak uluslararası bir koalisyonun parçası olmak dışında herhangi bir askeri eylemi üstlenmek son derece zor gözüküyor.

ABD Başkanı Barack Obama, Perşembe günü IŞİD’in  askeri saldırı tehdidinde karşı; “ABD’nin İncirlik’de büyük bir hava üssü bulunuyor” dedi.

EDAM (Ekonomi ve Dış Politika Araştırma Merkezi)’nin başkanı olan Sinan Ülgen; “Orta vadede Merkezi Bağdat Yönetimi’nin onayına bağlı olmak kaydıyla gerçekleştirilecek olan uluslararası askeri müdahaleden başka seçenek görmüyorum” dedi.

YORUM YOK

BİR CEVAP BIRAK